Kuruq ko‘z sindromini davolashda individual yondashuv

Kuruq ko‘z sindromining tarqalishi

Kuruq ko‘z sindromiga chalingan bemorlar soni ortib bormoqda va bugungi kunda 17 foizga yetgan, yoshi katta bemorlarda esa bu ko‘rsatkich 67 foizgacha oshadi.

Kuruq ko‘z sindromi quyidagi holatlarda uchraydi:

• infeksiyalar va ko‘zning old qismi boshqa yallig‘lanish kasalliklaridan keyin bemorlarning 80 foizida;
• glaukoma bilan kasallangan bemorlarning 50 foizida;
• kontakt linza taqadigan bemorlarning 21 foizida;
• oftalmologik operatsiyalardan keyin;
• ofis sharoitida ko‘zning ortiqcha zo‘riqish sindromida;
• tizimli kasalliklarda.

Rivojlanish mexanizmi

Kuruq ko‘z sindromi ko‘plab sabablarga ega bo‘lib, ular ko‘z yoshi suyuqligining osmolarligi oshishiga, ko‘z yoshi plyonkasining barqarorligi pasayishiga, shox parda epiteliyining shikastlanishiga, plyonkaning qatlamlari, sifati va miqdoriy tarkibining buzilishiga olib keladi.

Kuruq ko‘z sindromining rivojlanishida ikki asosiy yo‘l mavjud:

1. Ko‘z yoshi ishlab chiqarilishining kamayishi — gormonal o‘zgarishlar, tizimli kasalliklar, dori vositalarini va ko‘z tomchilarini qo‘llash natijasida yuzaga keladi.
2. Ko‘z yoshining tezroq bug‘lanishi — surunkali blefaritlarda, katarakta yoki glaukoma jarrohligidan keyin kuzatiladi.

Shuningdek, ko‘zning quruqlik hissi oksidlovchi stress tufayli kuchayadi — bunda to‘qimalar erkin radikallar va faol kislorod shakllari tomonidan shikastlanadi.

Diagnostika

Ko‘z yoshi ishlab chiqarilishining kamayishi va ko‘z yoshi plyonkasi muvozanatining buzilishi biomikroskopiya, maxsus diagnostik sinovlar hamda bo‘yoqlar yordamida o‘tkaziladigan testlar orqali aniqlanadi:

• Shirmer testi — ko‘z yoshi ishlab chiqarilishini baholash uchun ishlatiladi. Kon’yunktiva va shox parda hujayralari bengal pushtisi yoki lissamin yashili bilan bo‘yaladi.
• Norn testi — flyuorestsinga bo‘yash va kobalt filtri bilan biomikroskopiya orqali ko‘z yoshi plyonkasining yorilish vaqtini hamda kon’yunktiva va shox parda kseroz hujayralar sonini aniqlaydi.
• Biomikroskopiya — qovoq cheti, meybomiy bezlari, ko‘z yoshi meniskusi va oqimchasi, bulbar kon’yunktiva shishi, kon’yunktiva burmalari va follikulyar reaksiyani baholaydi.
• Lissamin yashili bilan bo‘yash — kserozga moyil hujayralarni erta aniqlash uchun eng sezgir usullardan biri.
• Ko‘z yoshi osmolarligini o‘lchash — zamonaviy innovatsion apparat diagnostikasi usuli.

Bemorlarning shikoyatlari ko‘pincha klinik ko‘rinishdan kuchliroq bo‘ladi va maxsus so‘rovnomalarda qayd etiladi.

Davolash

Ko‘z yoshi o‘rnini bosuvchi davolash usuli simptomatik bo‘lib, vaqtinchalik yengillik beradi, ammo sababni bartaraf etmaydi.

Asosiy maqsad — ko‘z yoshi plyonkasining uch qatlamini to‘ldirish:

• suvli qatlam;
• lipid qatlam;
• mitsin qatlam.

Suvli qatlamni tiklash

Gialuron kislotasi asosidagi sun’iy ko‘z yoshi preparatlari qo‘llaniladi. Ular ko‘z yuzasini namlaydi, plyonkani barqarorlashtiradi, tabiiy ko‘z yoshi tarkibidagi komponentlarni o‘z ichiga oladi va plyonkani vaqtincha protezlaydi.

Gialuron kislotasi asosidagi preparatlar eng yaxshi natija beradi, agar quruq ko‘z sindromi quyidagi sabablar tufayli rivojlangan bo‘lsa:

• yumshoq kontakt linzalarni taqish;
• ko‘z ichki bosimini pasaytiruvchi dori vositalarini tomizish;
• Sjogren sindromi;
• oftalmologik operatsiyalar.

Lipid qatlamni tiklash

Lipid nanoemulsiyalar, masalan, Kationorm, qo‘llaniladi. Lipid qatlam quyidagi hollarda buziladi:

• menopauza davrida;
• blefaritlar yoki meybomiy bezlari kasalliklarida;
• kompyuter sindromida;
• yoshga bog‘liq hamda neyrotrofik degenerativ o‘zgarishlarda.

Mitsin qatlamni tiklash

Bu davolash bosqichi eng murakkab hisoblanadi. Tabiiy va sun’iy polimerlar asosidagi preparatlar qo‘llaniladi.

Eng quyuq polimerlardan biri — Oftagel (karbomer asosida). U yengil va o‘rta darajadagi quruq ko‘z sindromida yaxshi samarali, shox parda epiteliyida himoya qatlami hosil qiladi, ko‘zni uzoqroq muddat himoya qiladi. Kechasi tomizish tavsiya etiladi.

Agar sun’iy ko‘z yoshi vositalari yetarli bo‘lmasa, qo‘shimcha davolash choralariga o‘tiladi: yallig‘lanishga qarshi, antiseptik va allergiyaga qarshi preparatlar.

Ko‘z yoshi o‘rnini bosuvchi davolash usulining tanlovi har bir bemor uchun individual bo‘lishi kerak. Davolash samaradorligi shifokor va bemorning hamkorligiga bog‘liq.

“Ko‘zlaringizga g‘amxo‘rlik qiling va hayotdan zavq oling!”