Sivilizatsiya kasalligi

Sivilizatsiya kasalligi

Bu ko‘z yoshi va ko‘z yuzasi bilan bog‘liq ko‘p omilli kasallik bo‘lib, unda ko‘z yoshi plyonkasining sifati yomonlashadi, ko‘z yoshining osmolyaliligi oshadi, ko‘z yuzasi yallig‘lanadi va shikastlanadi.

Bu ko‘z kasalliklarining eng ko‘p uchraydigan surunkali turlaridan biridir. Oftalmolog qabulida har ikkinchi bemorda ushbu tashxis qo‘yiladi.

Quruq ko‘z sindromi ko‘rish sifatini pasaytiradi, o‘qishda, kompyuterda ishlashda, mashina haydashda, televizor tomosha qilishda noqulaylik tug‘diradi.

So‘nggi o‘n yilliklarda keng tarqalganligi sababli, quruq ko‘z sindromi “sivilizatsiya kasalligi” deb atalmoqda.

Sabablari

Quruq ko‘z sindromi ko‘pincha ayollarda, o‘rta va katta yoshdagi odamlarda, chekuvchilarda, monitor qarshisida ishlaydiganlarda va kontakt linza taqadiganlarda uchraydi.

Shuningdek, u turli tibbiy sabablar tufayli ham rivojlanishi mumkin:

• ayrim dorilarni (antidepressantlar, beta-blokatorlar va boshqalar) qabul qilish;
• refraksion jarrohlik amaliyotlari;
• konservantli ko‘z tomchilaridan uzoq muddat foydalanish;
• meybomiy bezlari disfunksiyasi;
• tizimli kasalliklar — Shegren sindromi, revmatoid artrit va boshqalar.

Quruq ko‘z sindromi qanday rivojlanadi

2007-yilda quruq ko‘z sindromi uchun “yomon aylanma” (patologik aylana) kontsepsiyasi qabul qilingan bo‘lib, u omillar majmuini va ketma-ket yuz beradigan hodisalar kaskadini o‘z ichiga oladi. Bir marta boshlangan jarayon aylanma shaklga kiradi va ko‘z yuzasi patologiyasiga olib keladi. Ushbu doirani uzish oson emas.

Quruq ko‘z sindromi ikki asosiy yo‘l bo‘yicha boshlanadi:

• ko‘z yoshining ishlab chiqilishi kamayishi;
• ko‘z yoshining bug‘lanishi ortishi.

Ko‘z yoshining ishlab chiqilishi kamayishi kamroq uchraydi, bug‘lanishning ortishi esa ko‘proq tarqalgan. Ko‘pincha aralash turlari kuzatiladi.

Quruq ko‘z holatlarining 86 foizida bu ko‘z yoshi plyonkasining lipid qatlami buzilishi tufayli bug‘lanishning ortishi bilan bog‘liq. Bu fakt samarali davolashni tanlashda juda muhim.

Quruq ko‘z sindromi bo‘lgan bemorlarni davolashda birinchi qator vositalar — ko‘z yoshi o‘rnini bosuvchi preparatlardir.

Ko‘z yoshi o‘rnini bosuvchilar davrining boshlanishi

Ko‘z qurishini davolash uchun birinchi preparatlar 1960-yillarda paydo bo‘lgan tuzli eritmalar edi. Ular ko‘z yoshi plyonkasining suv qatlamini tiklar, ammo ko‘z yuzasidan tez yuvilib ketardi. Tez-tez ishlatilishi natijasida tuzli eritma kon’yunktiva bo‘shlig‘idan tabiiy ko‘z yoshining muzinlari, lizosim va boshqa suvda eriydigan tarkibiy qismlarini yuvib yuborar, patologik jarayonni yanada kuchaytirar, ko‘zdagi tirnashish belgilari esa tez qaytardi.

1980-yillar boshida polimerli ko‘z yoshi o‘rnini bosuvchi vositalar paydo bo‘ldi. Ular ikki turga bo‘linadi:

• tabiiy, metilsellyuloza hosilalari — karmelloza va gipromelloza;
• sintetik — polietilenglikol, polivinil spirt, povidon, karbomer, gidroksipropilguar.

Polimerli vositalar gigroskopiklik va yopishqoqlik-elastiklik xususiyatlariga ega bo‘lib, tuzli eritmalarga qaraganda ko‘z yuzasida uzoqroq qoladi. Ammo ular ko‘z yoshi plyonkasining lipid qatlamini tiklamaydi. Yana bir kamchiligi — yopishqoqligi qanchalik yuqori bo‘lsa, ko‘rishni shunchalik xiralashtiradi.

2000-yillarda uchinchi avlod ko‘z yoshi o‘rnini bosuvchi vositalar — gialuron kislotasi asosidagi preparatlar ishlab chiqildi.

Gialuron kislotasi ko‘z yuzasini juda yaxshi namlaydi va shox parda epiteliyini tiklaydi. Uning yopishqoqligi morish tezligiga qarab o‘zgaradi, bu esa polimerli preparatlarga qaraganda ko‘proq qulaylik yaratadi. Bu xususiyat tiksotropiya deb ataladi.

Muqoadgeziya xususiyatlari tufayli gialuron kislotasi ko‘z yuzasida uzoq muddat qoladi. Gipotoniya xususiyatiga ega eritmalari ko‘z yoshining osmolyaliligini normallashtiradi.

Nanotexnologiyalar imkoniyatlarni kengaytiradi

To‘rtinchi va eng zamonaviy avlod ko‘z yoshi o‘rnini bosuvchi vositalar — lipidli nanoemulsiyalar bo‘lib, ular ko‘z yoshi plyonkasining lipid va suv qatlamlarini tiklaydi, bug‘lanishini sekinlashtiradi.

Ular anionli va kationli turlarga bo‘linadi.

Anionli nanoemulsiyalar

Fosfolipidlarning manfiy zaryadlangan anionlarini o‘z ichiga oladi. Ular manfiy zaryadlangan ko‘z yuzasidan itarilib, tez yuvilib ketadi.

Ko‘pincha konservantlar saqlaydi, shuning uchun kontakt linzalarga mos kelmaydi va yomonroq o‘zlashtiriladi.

Kationli nanoemulsiyalar

Musbat zaryadlangan mikrozarrachalarni o‘z ichiga oladi va ular ko‘z yuzasida uzoq muddat qoladi. Muzin, suv va lipid qatlamlarini tiklaydi, ko‘z yoshi plyonkasini barqarorlashtiradi, shox parda va kon’yunktiva epiteliyini himoya qiladi va tiklaydi.

Bunday afzalliklarga erishish Novasorb texnologiyasi yordamida mumkin bo‘ldi. Uning prinsipi musbat zaryadlangan lipid nanozarrachalari va manfiy zaryadlangan ko‘z yuzasi o‘rtasidagi elektrostatik tortilishka asoslanadi.

Kationorm — Novasorb texnologiyasi asosidagi birinchi preparat

• Lipid nanozarrachalari yuzasidagi musbat zaryad kation agenti bo‘lgan setalkoniya xlorid bilan yaratilgan. U past konsentratsiyada bog‘langan holda bo‘lib, konservant xususiyatlarini namoyon etmaydi.
• Tarkibida tibbiy parafin asosidagi engil mineral moylar mavjud bo‘lib, ular ko‘z yoshi plyonkasining lipid qatlamini tiklaydi.
• Osmotik agent glitserin ko‘z yoshining osmotik muvozanatini tiklaydi, tris-bufer preparatning pH darajasini tabiiy ko‘z yoshiga moslashtiradi.
• Past yopishqoqlikka ega va ko‘rishni xiralashtirmaydi.
• Quruq ko‘z sindromining “yomon aylanmasi”dagi uch bo‘g‘inga — ko‘z yoshi plyonkasining beqarorligi va giperosmolyaliligiga, hamda ko‘z yuzasi to‘qimalarining yallig‘lanishiga — bir vaqtning o‘zida ta’sir ko‘rsatadi.

Xulosa

Optimal ko‘z yoshi o‘rnini bosuvchi vosita quyidagilarga ega bo‘lishi kerak:

• uzoq muddatli ta’sir;
• konservantlar saqlamasligi;
• quruq ko‘z sindromining har qanday sababi va bosqichida kompleks davolash uchun mos bo‘lishi;
• ko‘z yoshi plyonkasining barcha qatlamlariga ta’sir etish;
• shox pardani, jumladan refraksion operatsiyalardan keyin, bitishini tezlashtirish;
• simptomlarni tez yengillashtirish;
• kontakt linzalar bilan mos bo‘lish;
• ko‘rishni xiralashtirmaslik.

Kationorm polimerli va gialuron kislotali ko‘z yoshi o‘rnini bosuvchi vositalardan klinik samaradorlik bo‘yicha ustunligi isbotlangan va namlovchi vositalar ichida optimal tanlov hisoblanadi.

“Ko‘zlaringizga g‘amxo‘rlik qiling va hayotdan zavq oling!”

➡ Quruq ko‘z sindromi xavfini aniqlash (Testdan o‘ting)

➡ Dorini dorixonadan toping