Quruq ko‘z sindromi bo‘lsa, qulay hayotga qaytish uchun nima qilish kerak?

Quruq ko‘z sindromi — bu faqat ko‘z yuzasining qurishi emas:
u turli ko‘rinishlarda namoyon bo‘lishi va hayot sifatini pasaytirishi mumkin.

• Yonish hissi
• Achishish
• Ko‘zda begona jism borligidek tuyulish
• Ko‘zning qizarishi va yoshlanishi
• Ko‘rishning yomonlashishi
• Yorug‘likka sezuvchanlikning oshishi
• Ko‘zning tez charchashi
• Tun qorong‘isida ko‘rishning yomonlashuvi
• Ko‘rishdagi noqulaylik

Quruq ko‘z sindromini keltirib chiqaruvchi omillar ushbu kasallikning alomatlari kabi xilma-xildir. Ular turli kundalik va ish faoliyati bilan bog‘liq holatlarni o‘z ichiga oladi. Masalan, turli monitorlardan (kompyuter yoki smartfon) uzoq vaqt foydalanish, soatlab televizor tomosha qilish, uzoq vaqt kitob o‘qish, avtomobil boshqarish yoki konditsioner yoki isitgich ishlayotgan xonada uzoq vaqt qolish.

Atrof-muhit sharoitlari ham ushbu kasallikning paydo bo‘lishi va rivojlanishiga ta’sir qiladi, masalan, bug‘, tamaki tutuni, yorqin quyosh nuri va shamol oʻtishi (skvozyak). Quruq ko‘z sindromi ayrim dorilar, jumladan, antigistamin preparatlar va qon bosimini me’yorlashtiruvchi vositalarni qabul qilgandan keyin asorat sifatida ham paydo bo‘lishi mumkin.

Ba’zi odamlar quruq ko‘z sindromi rivojlanishiga ko‘proq moyil bo‘ladi.

Ko‘z yoshi pardasining tuzilishi buzilishi quruq ko‘z sindromi rivojlanishiga olib kelishi mumkin:

• Quruq ko‘z sindromi bo‘lgan 10 bemordan 9 tasida tashqi lipid qavati juda yupqa yoki yetarli darajada shakllanmagan bo‘ladi. Lipidlar yetishmasligi sababli bunday bemorlarda ko‘z yoshining bug‘lanishi ortadi. Natijada, ko‘z yoshi hajmi kamayadi va ko‘z himoyasiz qoladi, bu esa shox parda hujayralariga shikast yetkazishi mumkin.
• Boshqa bemorlarda esa ko‘z yoshi ishlab chiqarilishi kamaygan bo‘ladi, shuning uchun ko‘z yoshi pardasining o‘rta suvli qavati juda yupqa bo‘ladi.

• Preparatning ko‘zda uzoqroq qolishi: ko‘z yoshi ko‘z yuzasida qancha uzoq tursa, ko‘z yuzasining moylanishi shunchalik yaxshi bo‘ladi. Suv asosidagi tomchilar tez-tez qimirlaganda (miylash paytida) tez yuvilib ketadi. Yana bir variant — yuqori qovushqoqlikka ega ko‘z tomchilari, ammo ularning qo‘llanishi ko‘rish ravshanligini pasaytirishi mumkin. Ideal vosita — tarkibida o‘zaro bog‘langan gialuron kislotasi bo‘lgan sun’iy ko‘z yoshi, chunki u o‘z xususiyatlari tufayli preparatning ko‘zda uzoqroq qolishini va yaxshi ko‘rish ravshanligini ta’minlaydi.
• Konservantsiz: quruq ko‘zdan aziyat chekayotgan bemorlarda ko‘z yuzasi shikastlangan bo‘lishi mumkin. Qo‘zg‘atuvchi ta’sirning yo‘qligi sababli konservantsiz sun’iy ko‘z yoshi tomchilari — qulay va xavfsiz foydalanish uchun eng yaxshi tanlovdir.
• Lipid qavati shikastlanganda: davolash vositasi suvni to‘ldiruvchi komponent va lipidlarni o‘z ichiga olishi kerak. Suv ko‘z yoshining hajmini to‘ldiradi, lipidlar esa uning bug‘lanishining oldini oladi. Agar quruq ko‘z sindromi lipid yetishmovchiligi tufayli yuzaga kelgan bo‘lsa, faqat suvli eritmadan foydalanish qisqa muddatli yengillik beradi, xolos.

• Sun’iy ko‘z yoshi tomchilari yordamida tabiiy ko‘z yoshini to‘ldirish quruq ko‘z sindromi alomatlarini kamaytirishga yordam beradi, biroq yallig‘lanishni davolamaydi va shox pardadagi yemirilish jarayoni davom etadi.
• Yallig‘lanish jarayoni ko‘z yoshi pardasining beqarorligini kuchaytiradi, bu esa shox pardaning yanada shikastlanishiga va yallig‘lanishning rivojlanishiga olib keladi. Ushbu “yomon doira”ni uzish uchun sun’iy ko‘z yoshi tomchilari bilan birga yallig‘lanishga qarshi davolashni ham qo‘llash zarur.
• Yallig‘lanishni bartaraf etish uchun vaqt talab etiladi, chunki faollashgan immun hujayralari organizmda taxminan uch oy davomida saqlanadi. Shuning uchun quruq ko‘z sindromini davolashda sabrli bo‘lish lozim.
• Quruq ko‘z sindromini davolash uchun turli xil yallig‘lanishga qarshi preparatlar qo‘llaniladi. Ularning ba’zilari tez ta’sir ko‘rsatadi va yallig‘lanishni muvaffaqiyatli bartaraf etadi.
• Afsuski, bu dorilar ko‘pincha jiddiy nojo‘ya ta’sirlarga ega bo‘lib, ularni faqat qisqa muddatli davolashda ishlatish mumkin. Boshqa preparatlar esa yuqori xavfsizlik va yaxshi o‘zlashtirilish darajasiga ega bo‘lib, og‘ir quruq ko‘z sindromini uzoq muddatli davolashda qo‘llanishi mumkin.

• Ko‘zlarni ortiqcha zo‘riqtirmang — uzoq vaqt televizor tomosha qilish, kompyuter o‘yinlari o‘ynash yoki kitob o‘qishdan saqlaning.
• Konditsionerdan tez-tez foydalanmang (masalan, avtomobilda) — buning o‘rniga derazani biroz ochib qo‘yish yaxshiroq.
• To‘g‘ridan-to‘g‘ri havo oqimiga (masalan, shamol yoki avtomobil harakati paytida yuzaga keladigan oqim) qarab turmang.
• Chekmang, shuningdek spirtli ichimliklar va kofein iste’mol qilmang — bu uch omil organizmni suvsizlantiradi va ko‘z yuzasining qurishiga olib keladi.
• Stressdan saqlaning — stress ko‘z yuzasining qurishiga olib keluvchi ko‘plab omillarga ta’sir qiladi, masalan, pirpirash chastotasiga. Pirpirash chastotasining kamayishi ko‘z yoshining bug‘lanish tezligini oshiradi. Stress uyqu sifatini ham yomonlashtirishi mumkin, yaxshi tungi uyqu esa ko‘z yoshi pardasini tiklaydi va ko‘z yuzasini tinchlantiradi.